Gepubliceerd door Freek Zwanenberg in Ouders

WhatsApp-kanalen: wat je als ouder moet weten

Whatsapp is nu ook een socialemedia-app geworden. Het Jeugdjournaal besteedde op 3 juli aandacht aan het relatief nieuwe fenomeen ‘WhatsApp-kanalen’. Wij gaven in dat item al een paar handige inzichten en tips, maar willen graag dat álle ouders hiervan op de hoogte zijn. In dit blogartikel zetten we op een rij wat je als ouders moet weten en hoe je goede afspraken maakt met je kind.

Wat zijn WhatsApp-kanalen?

Ons beeld van Whatsapp is gezellig appen met vrienden/familie, individueel of in groepen. Dit even afgezien van het feit dat veel volwassenen dit jaar zijn overgestapt op het privacy-vriendelijker Signal. Onder kinderen van 10-12 jaar is Whatsapp momenteel populair, en dat is in principe een goed teken. Zoals de kinderen in het Jeugdjournaal-item ook zeggen: ik zit op Whatsapp omdat ik niet op sociale media zoals TikTok, Snapchat of Instagram mag van mijn ouders.

Goed bezig ouders! Hieraan zie je wat ons betreft de groeiende bewustwording onder ouders over de risico’s van sociale media. Dat is waarschijnlijk het gevolg van het recente maatschappelijke debat over mogelijke leeftijdsgrenzen voor sociale media en smartphones en de nieuwe ‘Richtlijn Gezond Schermgebruik 2025’.

In vergelijking met ‘scroll-apps’ als TikTok en Instagram, lijkt Whatsapp inderdaad veiliger en minder verslavend: je kind zit gewoon gezellig te chatten met vriendjes en familie. Toch? Nee, helaas lopen we als volwassenen alweer achter. Nu Whatsapp de mogelijkheid heeft toegevoegd om kanalen te volgen en aan te maken, verandert de app wel degelijk in een socialemedia-platform. Immers, iedereen kan nu een Whatsappkanaal aanmaken, daar berichten en beelden delen, en mensen kunnen dat volgen en reageren met emoji’s.

Kijk zelf maar even in je Whatsapp: je moet op het knopje links onderin drukken, ‘updates’, en dan kom je bij een rij kanalen. Die kun je direct volgen door op ‘volg’ te drukken. Er zijn talloze soorten kanalen, en er is een zoekfunctie. In het Jeugdjournaal-item bleek al dat veel kinderen zo’n kanaal hebben, juist omdat ze niet op die andere platforms mogen. De een deelt daar zijn hobby, de ander spulletjes uit zijn winkeltje. Het kan dus ook gewoon heel leuk zijn natuurlijk. Het Klokhuis heeft een kanaal, NOS Sport ook, er is een kanaal ‘Harry Potter fans’ enz.

Wat zijn de risico’s van WhatsApp-kanalen voor kinderen?

Dit zijn twee risico’s waar je als ouder vanaf moet weten:

1. Er zijn allerlei kanalen die niet bepaald kindvriendelijke content plaatsen. Een goed voorbeeld is Dumpert, waar regelmatig gewelddadige en seksistisch getinte filmpjes voorbijkomen. Maar er zijn ook alweer allerlei influencers actief via kanalen. In het Jeugdjournaal gaf een meisje aan ‘wel iets van 200’ kanalen te volgen. Ofwel: je denkt als ouder dat je kind relatief veilig op Whatsapp zit, maar ondertussen volgt hij/zij daar misschien wel de meest extreme content. 
2. Kanalen staan per definitie op openbaar. Je kunt ze niet op privé zetten. Je hebt alleen de naam van het kanaal nodig om het te volgen. Kinderen van 10-12 jaar willen heel graag zoveel mogelijk volgers, ze doen bijvoorbeeld onderling allerlei ‘winacties’ om elkaar aan meer volgers te helpen. Ondertussen ben je op deze leeftijd nog helemaal niet privacy-bewust: zo delen veel kinderen alles uit hun dagelijkse leven zonder te beseffen dat er misschien wel allerlei vreemden meekijken. Ofwel: je denkt als ouder dat je kind alleen in een paar gezellige appgroepjes zit met vriendjes, maar ondertussen heeft je kind misschien wel een eigen kanaal met 500 volgers uit de hele wereld, waarmee hij de meest intieme zaken deelt.

Hoe maak je goede afspraken over WhatsApp-kanalen?

Vanwege deze risico’s is het dus belangrijk om mee te kijken met het Whatsappgebruik van je kind. En om duidelijke afspraken te maken over wat je kind wel en niet mag volgen en onder welke voorwaarden hij/zij wel of geen kanaal mag beginnen. Maar hoe doe je dat?

• Bespreek welke kanalen je kind wél mag volgen: bekijk die dus zelf ook, en beoordeel ze op leeftijdsgeschiktheid
• Spreek af dat bepaalde kanalen, zoals Dumpert, niet geschikt zijn en dat je niet wilt dat je kind die volgt
• Kies een vast moment in de week waarin je kort samen naar het Whatsapp-account van je kind kijkt en erover praat
• Verbied je kind om een kanaal aan te maken waarbij hij/zij zichtbaar in beeld komt, en leg uit waarom
• Gebruik dit ook meteen als gespreksmoment om uit te leggen waarom het belangrijk is om dingen privé te houden, wat kwaadwillenden eventueel kunnen doen met jouw locatie, beelden en persoonlijke informatie
• Maak duidelijke afspraken over privacy in het algemeen: deel nooit je hele naam, adres, telefoonnummer, bikinifoto’s, foto’s in de badkamer etc.
• Je zou wel een kanaal kunnen toestaan waarin alleen de huisdieren of een bepaalde hobby wordt gedeeld
• Volg het kanaal van je kind zelf ook, en praat over de respons die je kind krijgt: zo kun je ze vast leren omgaan met nare reacties (negeren, blokkeren, rapporteren)
• Leer meer over Whatsapp-kanalen via het Whatsapp Helpcentrum

Om over na te denken: je statusupdates voor je contacten, appgroepen onderhouden met vriendjes en familie, dat is in principe toch al een prima manier om te wennen aan sociale media? Een openbaar kanaal is wat ons betreft helemaal niet nodig op deze leeftijd. 

Kortom: pas ook op met Whatsapp

Misschien moeten we Meta verzoeken om de kanaal-functie van Whatsapp ook te kunnen uitzetten. Of misschien moeten we met kinderen gaan afspreken dat ze alleen via Signal gaan communiceren. Daar heb je immers geen kanalen, en Signal is natuurlijk veel veiliger qua gegevensbescherming. Maar als je dat als ouder nog teveel gedoe vindt, zorg dan in ieder geval dat je regelmatig meekijkt in Whatsapp, duidelijke afspraken maakt en dat je beseft dat deze app nu niet meer enkel die ‘vriendelijke messaging-app’ is, maar ook een socialemediaplatform met alle risico’s vandien.