Gepubliceerd door Harry Hol in Artikelen

Roblox is niet het enige probleem online

De enorme media-aandacht voor het games-platform ‘Roblox’ lijkt een beetje uit het niets te komen. Er zijn zelfs heel wat ouders die niet eens wisten dat Roblox bestaat, laat staan dat hun kinderen hier vele uren per dag op doorbrengen. En dan blijkt datzelfde Roblox opeens ook nog eens gevaarlijk?

Dat is even schrikken. Met meteen de logische vraag: “moet Roblox niet verboden worden”?

Misschien goed om eerst even op een rijtje te zetten wat Roblox nu eigenlijk is en waar het fout gaat.

Roblox is een platform en geen game op zich. Iedereen die Roblox gebruikt, kan via de app of website zelf spellen maken of de spellen van anderen spelen. Al die games zijn gratis toegankelijk voor iedereen met een Roblox-account. En voor de volledigheid: zo’n account is ook echt helemaal gratis. Het bedrijf verdient geld met ‘optionele aankopen’. Kinderen kunnen kostuums en andere cosmetische dingen kopen in het spel. Deze zijn niet nodig om te kunnen spelen, maar kinderen vinden het leuk om te pronken met exclusieve uiterlijkheden. 

Gevaarlijke inhoud

In elk geval is het nettoresultaat dat Roblox voor kinderen een soort ‘Netflix van games’ is met duizenden ervaringen. Daar schuilt meteen het eerste gevaar. Omdat iedereen met de gereedschappen van het platform kan maken wat hij of zij wil, zitten hier ook ervaringen en spellen bij die absoluut niet geschikt zijn voor kinderen. Hierbij moet je denken aan stripclubs of zeer enge spellen. Maar ook ervaringen die een buitengewoon racistische of gewelddadige boodschap meegeven. Wie hier als ouder langsloopt, ziet waarschijnlijk niet meteen dat het kind met iets ongeschikts bezig is. Alle spellen in Roblox maken gebruik van dezelfde beeldtaal: een soort LEGO-wereld met vriendelijk kijkende poppetjes in eenvoudig vormgegeven werelden. Wie verder kijkt dan dat, ziet soms echt angstaanjagende dingen.

Roblox zelf zegt dat het niet in staat is om al die ervaringen te checken op geschiktheid en ze eventueel te blokkeren of van een leeftijdslimiet te voorzien. In plaats daarvan roept het platform gebruikers op om zelf dingen te rapporteren die niet door de beugel kunnen.

Hier zijn twee problemen mee. Het eerste is dat rapporteren betekent dat het kwaad al is geschied: een kind heeft al iets gezien of meegemaakt dat onprettig is. Het tweede probleem is dat lang niet alle gebruikers vervelende ervaringen rapporteren. Ze blijven dus gewoon staan zonder zelfs maar een basale inhoudswaarschuwing.

Het is overigens een zwakke redenatie van Roblox dat ze het zelf niet kunnen controleren. Dit is hun platform en het is vooral populair onder (jonge) kinderen. Dan heeft het platform zelf de verantwoordelijkheid om de veiligheid van hun bezoekers te waarborgen. Een pretpark moet er ook voor zorgen dat de attracties veilig zijn. Dat is voor een online-ervaring niet anders.

Gevaarlijke gebruikers

Behalve dus het risico op ongeschikte beelden biedt Roblox nog een veel grotere dreiging, namelijk contact met volwassenen die zich voordoen als kinderen. We hebben het hier over verschillende soorten kwaadwillenden, variërend van de klassieke kinderlokker tot mensen die kinderen proberen te chanteren om misdaden voor hen te plegen. Maar vooral zijn dit seksuele roofdieren die via het spel contact met kinderen proberen te leggen om hen vervolgens naar een andere, minder gereguleerde, app te krijgen waar het proces van ‘grooming’ begint. Ja, dit is de nachtmerrie van elke ouder.

Waarom deze mensen op Roblox zitten? Tja. Als jij kinderlokker bent, ga je niet naar het Rijksmuseum. Dan ga je naar een speeltuin. En Roblox is ’s werelds grootste speeltuin.

Ook hier neemt Roblox zelf niet genoeg verantwoordelijkheid. Ook hier zegt het platform dat kinderen ongewenst gedrag zelf moeten rapporteren. Zelfs als kinderen dit doen (en meestal doen ze dat niet), is dit nauwelijks een belemmering voor iemand met kwaad in de zin. Zelfs als de account van de boosdoener wordt geblokkeerd, maakt deze binnen een minuut een nieuwe aan onder een andere naam.

Verder zegt Roblox dat ouders gebruik moeten maken van de zogenaamde parental controls. Dit zijn instellingen in de app waarmee ouders kunnen beperken wat hun kinderen in het spel kunnen doen of zien. En hoewel dit op papier klinkt als een aardige oplossing, is dit in de praktijk nauwelijks effectief.

Om te beginnen moeten ouders al weten dat er zoiets is als een ‘ouder-account’ waarmee ze de accounts van hun kinderen kunnen reguleren. De meeste ouders nemen helaas niet de moeite om zich hierin te verdiepen. En zelfs als je dat wel doet, is dit geen waterdichte oplossing. Het aanmaken van een Roblox-account is gratis, dus een kind dat zich aan ouderlijk toezicht wil onttrekken, kan gewoon een nieuw account aanmaken.

Leeftijdscheck is onbetrouwbaar

Recentelijk kwam Roblox dan ook in het nieuws omdat het bedrijf een nieuwe oplossing introduceerde: leeftijdscontrole. Hiervoor scant de app het gezicht van de gebruiker om via AI in te schatten hoe oud de gebruiker is. Het zal u niet verbazen dat hier ook weer een aantal problemen mee zijn.

Om te beginnen is de software die het bedrijf gebruikt niet betrouwbaar. Vrij snel na het invoeren bleek dat meisjes van 12 opeens in de 18+ categorie werden ingedeeld en andersom.

Daarnaast is het voor de app niet mogelijk om te controleren of degene die de check uitvoert ook degene is die de app gebruikt. Simpel gezegd: niets weerhoudt iemand om het gezicht van een buurkind te gebruiken om als volwassene door de app als kind te worden gezien. Sterker nog: er ontstond vlak na de invoering van de gezichtsscan een levendige handel in accounts. Wie als 40-jarige een Roblox-account wil hebben waar hij zich als twaalfjarige wil voordoen, kan zo’n account voor een paar euro aanschaffen.

Groter probleem

Wie het bovenstaande leest, zou misschien kunnen denken dat het beter is om kinderen helemaal geen Roblox te laten spelen. Dat kan zeker een valide keuze zijn, zeker als een kind zelf nog niet inziet wat de risico’s zijn. Maar één app verbieden heeft niet zoveel zin. Want hoewel er van alles mis is met Roblox, is deze app slechts een symptoom.

Als Roblox vanaf morgen alles helemaal veilig zou maken voor kinderen, is het grotere probleem namelijk niet opgelost: het internet. Wie online gaat, komt bijna gegarandeerd op een zeker moment in een vervelende situatie of wordt geconfronteerd met nare beelden. Dat komt omdat internet open is en alles wat mensen maar verzinnen (goed en slecht) is daar toegankelijk. Kwaadwillenden beperken zich ook niet tot Roblox, maar gebruiken Discord, Snapchat, WhatsApp en andere spellen zoals Minecraft om hun kwade doelen na te streven.

Praat met je kind

Er is hier geen waterdichte oplossing voor. Online is onderdeel van onze wereld en het is een illusie om te denken dat je kinderen daar vanaf kan houden. Het is daarom van (letterlijk) levensbelang om kinderen voor te bereiden op de donkere kant van het internet. Net zoals je als ouder je kind voorbereidt op de donkere kant van de ‘gewone’ wereld: je legt uit dat ze niet met vreemden mee moeten gaan, geen snoep moeten aannemen van vreemden, etcetera. Dit soort gesprekken moet je ook voeren over online. En dan heb ik het over basis privacyregels:

Vertel anderen niet:

• …hoe oud je bent
• …waar je woont
• …of je een jongetje of meisje bent
• …hoe je heet

Maar misschien wel het allerbelangrijkste is dat je je kind laat weten dat ze altijd bij je kunnen komen als ze iets vervelends meemaken. Dat je nooit boos wordt als dat gebeurt. Want kinderen zullen altijd de grenzen opzoeken en verkennen. Als ze vervolgens bang zijn om bij je te komen omdat ze denken dat je dan misschien hun telefoon afneemt, zijn ze extra kwetsbaar voor kwaadwillenden! Leer hen dus dat ze altijd ‘nee’ mogen (moeten!) zeggen als ze vreemde vragen krijgen. Het feit dat iemand hen iets cadeau geeft, betekent niet dat ze iets terug moeten doen. Vergelijk het met een vreemde die je op straat een snoepje aanbiedt. Daar zeg je ook ‘nee’ tegen!

Hou het gesprek dus altijd open. Leg je kind uit waar ze voor op moeten passen. En schat in of je kind er wel aan toe is om een bepaalde app of game te spelen.

Op een ouderavond zei een moeder tegen mij: “U heeft wel makkelijk praten, maar als ik mijn kind van zeven uitleg wat privacy is en wat de gevaren zijn, snapt hij dat niet!” Waarop ik zei: “Dat betekent dus dat je kind te jong is om online te spelen”.