digitale geletterdheid - Bureau Jeugd en Media

Achterstandsleerlingen raken digitaal achterop

Monitors Digitale Geletterdheid primair en voortgezet onderwijs laten zien dat ongelijkheid toeneemt door gebrek aan (onderwijs in) digitale vaardigheden.

Het gaat niet goed met de digitale geletterdheid van scholieren. De nieuwe Monitors Digitale Geletterdheid po en vo maken niet blij. De ongelijkheid neemt toe. Er is immers nog steeds niet gekozen om op alle scholen lessen te geven om de digitale geletterdheid te vergroten. Als dat zou gebeuren, zouden vooral de kansen van achterstandsleerling enorm verbeteren, blijkt uit de monitor: vooral zij komen achterop. Fantaseer eens over wat de maatschappelijke gevolgen zijn als we niets doen.

Ook Marjolijn Bonthuis van ECP vindt het zorgwekkend. “In een wereld die meer en meer digitaliseert, is het belangrijk dat scholen structureel aandacht besteden aan digitale geletterdheid. Hiervoor moeten ze handvatten krijgen. Vooral bij scholen met veel achterstandsleerlingen is de urgentie hoog.” Zo blijkt dat leerkrachten die lesgeven op een school met meer dan 75% achterstandsleerlingen vaker helemaal geen aandacht besteden aan het digitaal geletterd maken van hun leerlingen – 26% doet dat niet. “Door digitale geletterdheid onder te brengen in de kerndoelen en examenprogramma’s van het primair en voortgezet onderwijs én de voortgang van leerlingen te meten kunnen scholen gericht aan de slag. Zo krijgen alle kinderen gelijke kansen om digitale vaardigheden aan te leren en daar nu en in de toekomst de vruchten van te plukken.”

Ad hoc aandacht voor digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid is een combinatie van vier vaardigheden die je nodig hebt om je in de digitale samenleving staande te houden en jezelf te ontwikkelen. Het gaat om: ICT-basisvaardigheden, computational thinking, informatievaardigheden en mediawijsheid. Dit jaar werd de digitale geletterdheid in het primair onderwijs voor de tweede keer gemeten en in het voortgezet onderwijs voor het eerst. Twee derde van van de leerkrachten basisonderwijs vindt de noodzaak om leerlingen meer digitaal geletterd te maken, groot. In het voortgezet onderwijs onderschrijft maar liefst 86% van de docenten deze urgentie. Veel leraren doen er nu al iets aan. Maar dat is vooral ad hoc. Slechts 24% van de leerkrachten in het primair onderwijs werkt met bepaalde leerdoelen voor digitale geletterdheid; in het vo is dat 35%.

Het zou dan ook geen gek idee zijn als leraren hier meer ondersteuning in krijgen.

Informatievaardigheden

Docenten die digitale geletterdheid behandelen in de les, schenken de meeste aandacht aan het thema ‘zoeken en vinden van betrouwbare informatie op internet’ (informatievaardigheden dus). Dit geldt zowel voor het primair als voor het voortgezet onderwijs. Belangrijke onderwerpen als privacy, online veiligheid en programmeren krijgen weinig aandacht. Dit kan onder meer komen doordat de helft van de docenten zich onvoldoende bekwaam voelt als het gaat om digitale geletterdheid. In het primair onderwijs heeft meer dan de helft (56%) van de leerkrachten dan ook behoefte aan externe ondersteuning bij het (verder) digitaal geletterd maken van hun leerlingen. In het voortgezet onderwijs geldt dit voor 49% van de docenten. Er is vooral behoefte aan ondersteuning in de vorm van lesmethoden.

Naast externe ondersteuning is er grote behoefte aan het verbeteren van ICT-voorzieningen op scholen. Vooral wat betreft devices voor leerlingen is er een wereld te winnen: op veel scholen zijn te weinig devices of ze zijn te oud. Ook het internet en wifi-netwerk is volgens relatief veel docenten niet op orde.

Nieuw curriculum voor primair, voortgezet en speciaal onderwijs

November is een belangrijke maand voor de actualisatie van het curriculum in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. De wetenschappelijke curriculumcommissie heeft inmiddels adviezen uitgebracht aan Arie Slob, demissionair minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media over de actualisatie van kerndoelen en examenprogramma’s. Onder meer over digitale geletterdheid in het onderwijs. Op 3 november bespreekt de Vaste commissie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap die adviezen in de Tweede Kamer met de Curriculumcommissie, daarna wordt wellicht duidelijk wanneer de actualisatie plaatsvindt. 

Over de Monitors Digitale Geletterdheid

De Monitors Digitale Geletterdheid in het primair en voortgezet onderwijs zijn uitgevoerd door DUO Onderwijsonderzoek & Advies om inzicht te krijgen in de status van digitale geletterdheid in het primair en voortgezet onderwijs in Nederland. Aan het onderzoek in het primair onderwijs werkten 4.915 docenten, ICT-coördinatoren, directeuren en bestuurders mee. Het onderzoek is in juni en juli 2021 uitgevoerd. Aan het onderzoek in het voortgezet onderwijs werkten 3.032 leerlingen en 4.163 docenten, ICT-coördinatoren, directeuren en bestuurders mee. Het onderzoek is in het voorjaar van 2021 uitgevoerd. De Monitors Digitale Geletterdheid zijn een initiatief van ECP | Platform voor de InformatieSamenleving in samenwerking met Kennisnet, Koninklijke Bibliotheek, Openbaar Onderwijs Groningen, SLO, Netwerk Mediawijsheid en mogelijk gemaakt door het ING Nederland fonds.

De Monitor PO is hier te lezen. Een samenvattende infographic.

De Monitor VO is hier te lezen. Een samenvattende infographic.

Bron: Dossier Digitaal Opgroeien van ECP.nl

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gepubliceerd op: 3 november
Gepubliceerd door: Justine Pardoen